e-İmza doğrulama: e-imzalı belgeyi, UDF'yi ve UYAP evrakını kontrol etmek

1- e-İmza doğrulama neyi kontrol eder?

Güvenli elektronik imza, imzalanan verideki sonradan yapılan değişikliği ortaya çıkarır ve imza sahibinin kimliğini nitelikli sertifikayla gösterir; e-imza doğrulama bu iki özelliğin gerçekten sağlandığını sınar. Doğrulama yazılımı belgenin özetini yeniden hesaplar ve imzadakiyle karşılaştırır; ardından imzacının sertifikasının kime ait olduğunu, imza anında geçerli olup olmadığını ve iptal edilip edilmediğini kontrol eder.

Kamu SM'nin teknik açıklamasına göre bu kontrol yalnız imzacının sertifikasıyla sınırlı kalmamalı; sertifikayı veren sağlayıcının sertifikaları ile iptal kontrolü için kullanılan sertifika iptal listesi (SİL) ve OCSP bilgilerinin geçerliliği de kontrol edilmelidir. e-İmzanın hukuki tarafını e-imza nedir rehberinde anlattık. Doğrulamada kontrol edilenler:

• Belge imzadan sonra değişmedi mi
• İmzacının sertifikası kime ait
• Sertifika imza anında geçerli miydi
• Sertifika iptal edilmiş mi

2- İmza seviyeleri: BES, ES-T, ES-X Long, ES-A

Bir imzanın yıllar sonra da doğrulanabilmesi, imzanın içinde ne taşıdığına bağlıdır. Kamu SM'nin açıklamasına göre temel imza (BES) sertifikanın süresi dolduktan sonra ispatlanamaz; ES-T güvenilir bir zaman damgası içerir; ES-X Long sertifika zinciri ve iptal durumu bilgilerini imzanın içinde barındırır; ES-A ise arşiv zaman damgaları içerir. Uzun süre saklanacak belgeler için ES-X Long ya da ES-A profili önerilir.

Bu yüzden imzacının sertifikasının süresi dolmuş olması, imzanın geçersiz olduğu anlamına gelmez; zaman damgası imzanın sertifika geçerliyken atıldığını kanıtlıyorsa imza doğrulanabilir. Sertifika süresi ve yenileme konusunu e-imza yenileme rehberinde anlattık. İmza seviyeleri karşılaştırması:

3- Bilgisayarda e-imzalı belge doğrulama araçları

Kamu SM'nin web üzerinden bir doğrulama hizmeti yoktur; doğrulama için kullandığı araç masaüstündeki İmzager Kurumsal'dır ve imzaların görüntülenip standartlara uygun kontrollerini yapar. E-Güven'in ürün sayfasında imzalama yapmayan, yalnız doğrulama yapan bir e-imza doğrulama uygulaması bulunur. TÜRKTRUST'ın Pinea ve Cedrea programları da doğrulama yapar; Cedrea'nın doğrulama ekranında orijinal dosya geri alınabilir.

e-İmzalı bir PDF'i doğrulamanın en kolay yolu PDF okuyucunun imza panelidir. E-İmzaTR'nin anlatımına göre imzanın "İmza Özellikleri" bölümünden "İmza sahibinin sertifikasını göster" ile sertifika bilgilerine ulaşılır. ArkSigner'ın bulut hizmeti de doğrulama sunar; bu hizmette belgeniz sağlayıcının sunucusuna yüklenir. İmzalama tarafını PDF imzalama rehberinde anlattık. PDF okuyucuda imzayı kontrol etmek:

1. PDF'i okuyucuda açın
2. İmza Özellikleri'ni açın
3. İmza sahibinin sertifikasını göster
4. Bitiş ve iptal bilgisine bakın

4- e-İmzalı UDF'nin imzası nasıl görüntülenir?

UDF'de imza, arşivin içindeki ayrı bir imza dosyasında durur; UDF'nin yapısını UDF nedir rehberinde anlattık. Resmî UYAP Doküman Editörü'nün yardım sayfasına göre imzalı belgede sağ üst köşede bir kurdele görünür; "İmzalar"a tıklayarak belgedeki imzaları, imza ayrıntılarını ve geçerlilik bilgilerini görüntüleyebilirsiniz. "Dışa Aktar" ile evrakın imzalı kısmı dışarı aktarılır ve başka e-imza uygulamalarıyla açılıp doğrulanabilir.

Aynı yardım sayfası, imzalı bir evrakta yapılacak değişiklikten sonra evrakın yeniden e-imzayla imzalanması gerektiğini de hatırlatır. Tarayıcıdaki online UDF editörümüz bir UDF'nin e-imza dosyası içerip içermediğini gösterir, ama imzanın geçerliliğini doğrulamaz; doğrulama için resmî editörü kullanın. UDF imzasını görüntüleme:

1. UDF'yi editörde açın
2. İmzalar'a tıklayın
3. İmza ayrıntılarını okuyun
4. Gerekirse Dışa Aktar'ı kullanın

5- UYAP evrak doğrulama

Size UYAP'tan çıkmış gibi görünen bir evrak geldiyse doğruluğunu UYAP'ın kendi hizmetiyle kontrol edebilirsiniz. UYAP Vatandaş Portal'da "Evrak Doğrulama" bölümü "UYAP'ta üretilmiş belgeleri doğrulayın" açıklamasıyla yer alır; portalın tanıtımına göre bu menü, tarafınıza gönderilen evrakın adli birimlerden gönderilip gönderilmediğini teyit etmek içindir. UYAP'ın hizmetler sayfası da UYAP'tan çıktısı alınmış fiziksel bir evrakın doğruluğunun bu işlevle teyit edilebileceğini yazar.

Hizmetin hangi bilgileri istediği resmî açıklamalarda yazmıyor; portaldaki UYAP evrak doğrulama bölümünü açtığınızda ekrandaki yönergeyi izleyin. Karıştırılmaması gereken bir nokta: e-Devlet'in "Belge Doğrulama" hizmeti yalnız e-Devlet Kapısı üzerinden oluşturulan barkodlu belgeler içindir; UYAP evrakı ya da genel e-imzalı belge için değildir. UYAP'ta e-imzalı işlemler için UYAP e-imza rehberine bakın. Hangi belge nerede doğrulanır:

6- Sertifika iptali ve sorgulama

Bir sertifika süresi dolmadan da iptal edilebilir; örneğin kart kaybolduğunda sahibi sağlayıcıya bildirir. Kamu SM'nin açıklamasına göre iptal edilen sertifikaların seri numaraları sertifika iptal listesinde (SİL) yer alır ve iptal bilgisi çevrim içi sertifika durum protokolü (OCSP) sunucusuna da bildirilir; doğrulama yazılımları bu kaynaklara bakarak imzacının sertifikasının imza anında iptal edilmiş olup olmadığını kontrol eder. Kamu SM, kök sertifikalarını ve iptal listelerini kendi sertifika deposunda yayımlar.

e-Devlet'te BTK'nın "Elektronik İmza Sertifikaları Sorgulama" hizmeti ile bazı sağlayıcıların nitelikli elektronik sertifika sorgulama hizmetleri yer alır. Adınıza beklemediğiniz bir sertifika görürseniz hemen ilgili sağlayıcıyla iletişime geçin. Kartınızı kaybederseniz de sertifikanın iptali için sağlayıcınızı arayın; kartın kendisiyle ilgili bilgiler AKİS kart yazısında.

7- Doğrulama sonucunu doğru okumak

Doğrulama yazılımının verdiği uyarılar farklı anlamlar taşır. "Belge imzadan sonra değiştirildi" türünden bir uyarı, imzanın o belge için artık geçersiz olduğunu gösterir; belgeyi imzalayan kişiden yeniden imzalanmış hâlini isteyin. "Geçerliliği bilinmiyor" uyarısı çoğu zaman kök sertifikanın güvenilir listesinde olmamasından kaynaklanır. "Sertifika süresi dolmuş" uyarısında ise imza zamanına bakın: zaman damgalı bir imza, sertifika geçerliyken atılmışsa doğrulanabilir.

Şüpheli bir belgeyle karşılaştığınızda doğrulamayı tek bir araca bırakmayın. İmzacının adını ve sertifikayı veren sağlayıcıyı not edin, belgeyi size gönderen kişi ya da kurumla ayrı bir kanaldan teyit edin; UYAP'tan geldiği söylenen bir evrakta UYAP evrak doğrulama bölümünü, e-Devlet'ten geldiği söylenen bir belgede e-Devlet'in barkod doğrulamasını kullanın. Belgeyi bulut tabanlı bir doğrulama hizmetine yüklemeden önce içeriğinin gizli olup olmadığını düşünün.

Kendi belgelerinizi imzalarken de doğrulanabilirliği düşünün: uzun süre saklanacak belgelerde zaman damgalı imza tercih edin, imzaladığınız belgeyi değiştirmeyin ve imzalı kopyayı ayrı saklayın. Telefonda UDF imzalamak için UDF İmza kullanabilirsiniz; UDF ile PDF arasındaki imza farkını UDF ile PDF farkı rehberinde anlattık. Bütün yazılar rehber sayfasında.

Kaynaklar

• Sıkça sorulan sorular (imza seviyeleri, İmzager) — TÜBİTAK Kamu SM
• Sertifika kontrolü — Kamu SM e-imza teknik wiki
• Kök sertifikalar ve iptal listeleri — Kamu SM
• Ürün yazılımları (doğrulama uygulaması) — E-Güven
• Adobe Acrobat Reader'da e-imza doğrulama — E-İmzaTR
• UYAP Editör yardım — Adalet Bakanlığı
• UYAP hizmetleri (evrak doğrulama) — Adalet Bakanlığı
• Belge doğrulama — e-Devlet

Sık sorulan sorular

e-İmza doğrulama nasıl yapılır?

e-İmzalı PDF'te PDF okuyucunun imza panelinden "İmza Özellikleri"ni açıp sertifika bilgilerini kontrol edebilirsiniz. Ayrı imza dosyaları (.imz, .p7s) için İmzager Kurumsal ya da sağlayıcıların doğrulama uygulamalarını kullanın; e-imzalı UDF'de UYAP Doküman Editörü'ndeki "İmzalar" bölümüne bakın.

UYAP evrak doğrulama nereden yapılır?

UYAP Vatandaş Portal'daki "Evrak Doğrulama" bölümünden. Bu hizmet, size gelen evrakın adli birimlerden gönderilip gönderilmediğini teyit etmek içindir; ekrandaki yönergeyi izleyin.

e-Devlet belge doğrulama ile e-imzalı belge doğrulanır mı?

Hayır. e-Devlet'in Belge Doğrulama hizmeti yalnız e-Devlet Kapısı üzerinden oluşturulan barkodlu belgeler içindir. e-İmzalı PDF ya da UDF için imza uygulaması ya da UYAP Doküman Editörü kullanılır.

İmzacının sertifikası süresi dolmuşsa imza geçersiz mi olur?

Her zaman değil. Zaman damgalı (ES-T ve üstü) bir imza, sertifika geçerliyken atıldığını kanıtlıyorsa doğrulanabilir. Kamu SM'ye göre temel imza (BES) ise sertifika süresi dolduktan sonra ispatlanamaz.

PDF okuyucu imza için "geçerliliği bilinmiyor" diyor, ne yapmalıyım?

Türk sağlayıcıların kök sertifikaları AB güven listesinde olmadığı için bu uyarı sık görülür. Sağlayıcının kök sertifikasını okuyucuda güvenilir olarak eklemeniz ya da imzayı İmzager gibi bir uygulamayla doğrulamanız gerekebilir.

Online UDF editör e-imzayı doğrular mı?

Hayır. Tarayıcıdaki ücretsiz UDF editörümüz belgenin e-imza dosyası içerip içermediğini gösterir, ama imzanın geçerliliğini doğrulamaz. Doğrulama için UYAP Doküman Editörü'ndeki "İmzalar" bölümünü kullanın.

Kamu SM'nin web üzerinden doğrulama hizmeti var mı?

Hayır. Kamu SM sunucu üzerinden ya da bulutta imza hizmeti sunmadığını belirtir; doğrulama için masaüstündeki İmzager Kurumsal uygulamasını kullanır. Diğer sağlayıcıların doğrulama uygulamaları da masaüstü programlarıdır.

İlgili rehberler

UDF İmza bağımsız bir uygulamadır; UYAP, Adalet Bakanlığı ya da e-İmza sağlayıcılarıyla bağlantısı yoktur. Rehberdeki resmî bilgiler kaynaklarda bağlantısı verilen sayfalardan 15 Ekim 2026 tarihinde okunmuştur; işlem yapmadan önce güncel hâlini resmî sayfadan kontrol edin.